مقدمه

سازمان هواشناسی کشور در راستای ایفای وظیفه خطیر خود در تهیه اطلاعات کامل و به موقع از وضعیت جوی حاکم بر کشور و ارائه پیش بینی های بلند مدت و کوتاه مدت جهت عامه مردم و ارگانهای متولی امور کشاورزی، حمل و نقل، منابع آب، بلایای طبیعی و ... اقدام به ایجاد شبکه ملی رادارهای هواشناسی نموده است. در این پروژه که از چندی پیش آغاز شده است بر اساس مطالعات انجام شده توسط کارشناسان داخلی و خارجی، مناطق اولویت دار و نقاط مناسب جهت نصب رادار مورد بررسی قرار گرفته است.

براساس این مطالعات مقرر شده است در فاز 1 و 2 پروژه، 6 رادار هواشناسی در مجاورت اهواز، تبریز، تهران، کرمانشاه، شیراز و بندر امیرآباد نصب شود.

 معرفی پروژه رادار  

 پیرو نیازی كه در سازمان هواشناسی به تجهیز شدن به شبكه رادار های هواشناسی احساس شده و با درنظر گرفتن تحریم های موجود بناشد كه ایجاد و توسعه شبكه رادارهای هواشناسی كشور در قالب یك قرارداد trust fund به سازمان جهانی هواشناسی محول شود.

در مرحله اول پروژه 6 دستگاه رادار در قالب بودجه مصوب دولت توسط WMO از شركت گماترونیك آلمان خریداری گردید.

مسلماً در مراحل بعدی نیاز به پوششی گسترده تر و استفاده از تعداد بیشتری رادار هواشناسی می باشد.عملیات سایت یابی فاز1 رادار طی سال های گذشته با نظر مشاوره مشاوران خارجی و كارشناسان WMO شروع شد و در نهایت با همكاری شركت مهندسین مشاور طرح ارتباطات به عنوان مشاور پروژه و كارشناسان گروه رادار به پایان رسید و سایت یابی فاز2 کلا به مشاور داخلی واگذار گردید.

 معرفی سایت رادار

سایت رادار مجموعه ای است شامل رادار هواشناسی که بر روی دکل مربوطه نصب میشود. مجموعه تجهیزات و امکانات جانبی که برای کمک به کارکرد درست رادار مورد نیاز است معمولا در فضایی به وسعت 10 هزار متر مربع احداث میشود.

این مجموعه شامل سیستمهای حفاظتی در برابر صاعقه و آتش سوزی، تامین برق بدون وقفه، اتاقهای کاری کارشناسان و فضاهای پشتیبانی سیستمهای حرارتی و برودتی می باشد. مسلما سایت رادار باید به سیستم ارتباطی قابل اطمینان و پر سرعت مجهز باشد. از آنجا که هدف مجموعه سایت رادار کارکرد صحیح و انتقال به موقع داده های راداری می باشد، در طراحی و ساخت سایت راداری علاوه بر زیبایی و تناسب بناها با یکدیگر، باید اصول مهندسی حاکم بر ساختمانهای مخابراتی کاملا رعایت شود. در شکل شماره یک مجموعه تجهیزات سایت رادار ملاحظه می شود.

شکل شماره 1: مجموعه تجهیزات جانبی سایت رادار

چیدمان هر یک از فضاهای ذکر شده در سایت رادار از این جهت دارای اهمیت است که ضمن حفظ زیبایی کلی سایت رادار، باید ارتباط کاری و منطقی لازم بین بخشهای سایت راداری مشاهده شود. در شکل شماره 2 نمونه ای از نقشه یک داخلی یک سایت راداری مشاهده میشود.

پیکره بندی ارتباطی شبکه رادار

یکی از مراحل مهم در اجرای پروژه رادار ایجاد خط ارتباطی جهت انتقال داده و تصاویر می باشد. پیکره بندی ارتباطی شبکه ملی رادارهای کشور بصورت ذیل خواهد بود. این تصویر چگونگی ارتباط سه سایت رادار را با مرکز تهران نشان می دهد. ارتباط دیگر سایتها نیز دارای همین نوع پیکره بندی خواهد بود.

شکل شماره 3: پیکره بندی مخابراتی شبکه رادارهای هواشناسی برای برقراری ارتباط لازم در پیکره بندی فوق الذکر پروژه VSAT  از طریق وزارت راه و ترابری و با همکاری سازمان هواشناسی در حال انجام است. ارتباط سایت رادار اهواز با اداره کل هواشناسی اهواز از طریق modem wireless  به انجام رسیده است و امکان دریافت تصاویر رادار از طریق خط VPN   سازمان هواشناسی و استفاده ازدیگر خطوط ارتباطی بین شهری با تهران و دیگر نقاط فراهم است. معرفی فاز 1 پروژه در این مرحله از پروژه، دو رادار باند C و یک رادار باند S خریداری گردید. محل نصب رادار باند S بدلیل نوع اقلیم منطقه خوزستان، در اهواز و دو رادار باند C در تهران و تبریز تعیین گردید. یکی از مراحل مهم و ویژه نصب، مرحله سایت یابی رادار می باشد. بعبارت ساده یافتن مکانی مناسب که بهینه شرایط را برای بهره برداری مفید از رادارهای هواشناسی فراهم نماید. عوامل موثر در سایت یابی عبارتند از: 1- پوشش و دید افق 2- امکانات جانبي (جاده دردسترسی- امکانات- امنیت و...) 3- عدم تداخل فرکانسی با سیستمهای مخابراتی دیگر بعد از انعقاد قرارداد خرید سه دستگاه رادار که در قالب فاز 1 پروژه صورت گرفت سایت یابی مناطق تهران- اهواز و تبریزانجام گردید.این کار به کمک کارشناسان WMO (آقای دکتر هوداک)، آقای دکتر گلستانی از اساتید رادارمقیم آمریکا و همچنین کارشناسان سازمان هواشناسی کشور و مشاور صورت گرفت که تجربه مفیدی برای کارشناسان سازمان به همراه داشته است.در طی بررسی بیش از 30 نقطه و مقایسه شرایط موثر در انتخاب سایت، نقاط رودشور(ارتفاعات مشرف بر شهر جدید پرند)- سهند(ضلع غربی کوه سهند) و ایستگاه هواشناسی کشاورزی (روستای ام الطّیر) بترتیب برای تهران- تبریز و اهواز انتخاب شد.   شکل شماره 4: توپوگرافی سایت رودشور تهران تصاویری از مراحل نصب رادار اهواز   1 2 3   4 5   معرفی فاز2 پروژه  قرارداد خرید رادارهای فاز 2 پروژه در14 جون 2004 شامل سه دستگاه رادار از نوع    METEOR 1500 Cبا شرکت گماترونیک آلمان بسته شد. محلهاي نصب رادارهای هواشناسی در طی فاز2 ، استانهاي فارس، کرمانشاه و منطقه خزر شرقی می باشد که سایت یابی نهایی آنها انجام شده است. محل سایتها به ترتیب نقاط کوه چاه برفی، کوه نوا و بندر امیر آباد است که بعنوان نقاط نهایی انتخاب شده اند. شکل شماره 5: پوشش سایتهای تعیین شده طی فازهای 1 و 2 روند اجرایی پروژه در شکل شماره 6 روند اجرایی پروژه رادار از مرحله تصویب  پروژه  تا مرحله راه اندازی قابل مشاهده می باشد. شکل شماره 6 : گامهای پروژه شبکه ملی رادارهای هواشناسی کشور